Καλώς ήρθατε

Σε αυτό το άρθρο θα σας αναφέρω τα χαρακτηριστικά δύο Διαταραχών Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) της Νευρικής Βουλιμίας (ΝΒ) και της Διαταραχής Υπερφαγίας (ΔΥ). Παρόλο που δεν χρησιμοποιώ εύκολα τον όρο «διαταραχή» (βλ. Προσωπικο Σημείωμα στο τέλος του άρθρου) ένιωσα την ανάγκη να μοιραστώ μαζί σας τους δύο αυτούς ορισμούς γιατί πολύ συχνά συγχέονται. Αυτό το μπέρδεμα δημιουργεί επιπλέον προβλήματα/προβληματισμούς σε άτομα που ενώ δεν έχουν κάποια διαγνωσμένη δυσκολία στην πρόσληψη τροφής, οι ίδιοι επηρεασμένοι από ακούσματα νιώθουν ότι ανήκουν σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες.  Στην αντίθετη όχθη, άτομα που βιώνουν την διαταραχή να μένουν χωρίς διάγνωση. Η έλλειψη διάγνωσης σε πολλές περιπτώσεις σημαίνει ότι τα άτομα δεν λαμβάνουν κάποια βοήθεια.

Παρακάτω θα προσπαθήσω να ξεδιαλύνω το τοπίο της ΝΒ/ΔΥ και να σας δώσω απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα :

Τι είναι η Διαταραχή Υπερφαγίας;
Τι είναι η Νευρική Βουλιμία;
Ποιες είναι οι διαφορές τους;
Μπορούν να συνυπάρξουν;

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΥΠΕΡΦΑΓΙΑΣ

Η Διαταραχή Υπερφαγίας (ΔΥ) είναι ένας τύπος διατροφικής διαταραχής που περιλαμβάνει συχνή κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων φαγητού και αίσθημα ανικανότητας να σταματήσει το άτομο να καταναλώνει τροφή. Το άτομο με ΔΥ μπορεί να φάει πολύ φαγητό σε σύντομο χρονικό διάστημα, ακόμα κι αν δεν πεινά. Μπορεί επίσης να αισθανθεί απώλεια ελέγχου κατά τη διάρκεια της υπερφαγίας και αργότερα να βιώσει αρνητικά συναισθήματα όπως ντροπή, αγωνία ή ενοχή.

Μερικά από τα συμπτώματα της ΔΥ περιλαμβάνουν:

– Την κατανάλωση φαγητού σε ασυνήθιστα μεγάλες ποσότητες σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, μικρότερο των 2 ωρών
– Την συνεχή κατανάλωση φαγητού και πέραν της αίσθησης κορεσμού καθώς δεν μπορεί το άτομο να σταματήσει (απώλεια ελέγχου)
– Την κατανάλωση φαγητού χωρίς το άτομο να αισθάνεται πείνα
– Τη συνήθεια το άτομο να τρώει μόνο του ή κρυφά και να μη το λέει
– Το άτομο να κρύβει το φαγητό του
– Αισθήματα ενοχής, αηδίας ή κατάθλιψης μετά από υπερκατανάλωση τροφής
– Κακή εικόνα του εαυτού του και αίσθημα δυσαρέσκειας για το βάρος του

Η ΔΥ μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία. Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη, καρδιακών παθήσεων, υψηλής αρτηριακής πίεσης, υψηλής χοληστερόλης και ορισμένων τύπων καρκίνου. Μπορεί επίσης να προκαλέσει κατάθλιψη, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάχρηση ουσιών και αυτοκτονικές σκέψεις ή συμπεριφορές.

ΝΕΥΡΙΚΗ ΒΟΥΛΙΜΙΑ

Η νευρική βουλιμία είναι μια σοβαρή διατροφική διαταραχή που περιλαμβάνει υπερφαγία και κάθαρση. Το άτομο με βουλιμία μπορεί να τρώει μεγάλες ποσότητες φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια να προσπαθεί να απαλλαγεί από τις επιπλέον θερμίδες κάνοντας εμετό, χρησιμοποιώντας καθαρτικά ή κάνοντας υπερβολική άσκηση. Μπορεί επίσης να έχει παραμορφωμένη εικόνα σώματος και φόβο να πάρει βάρος.

Η βουλιμία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας, όπως οδοντική διάβρωση, αφυδάτωση, ανισορροπία ηλεκτρολυτών, καρδιακά προβλήματα, νεφρική ανεπάρκεια, κατάθλιψη, άγχος και κατάχρηση ουσιών. Η βουλιμία μπορεί να αντιμετωπιστεί με ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή και διατροφική συμβουλευτική.

Μερικά από τα συμπτώματα της νευρικής βουλιμίας είναι:

– Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα, συχνά κρυφά
– Η αίσθηση ότι χάνει τον ελέγχο κατά τη διάρκεια της υπερφαγίας
– Αίσθημα ενοχής, ντροπής ή κατάθλιψης μετά από υπερφαγία
– Κάθαρση με εμετό, με καθαρτικά, διουρητικά ή κλύσματα
– Υπερβολική άσκηση ή νηστεία για αντιστάθμιση της υπερφαγίας
– Απασχόληση με το βάρος και το σχήμα του σώματος
– Η αρνητική ή η παραμορφωμένη εικόνα του εαυτού του
– Οι συχνές αυξομειώσεις βάρους
– Η χαμηλή αυτοεκτίμηση και εναλλαγές διάθεσης
– Η δυσκολία στις κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις

Παθολογικά προβλήματα τις ΝΒ:

– Προβλήματα στα δόντια, όπως τερηδόνα ή διάβρωση των δοντιών
– Πρησμένα μάγουλα ή σαγόνι από εμετό
– Γαστρεντερικά προβλήματα, όπως δυσκοιλιότητα ή παλινδρόμηση οξέος
– Διαταραχές της εμμήνου ρύσεως ή υπογονιμότητα στις γυναίκες

*Δεν χρειάζεται να έχει κάποιος όλα τα παραπάνω για να έχει ΝΒ, πολλές φορές τα συμπτώματα ποικίλουν ανάλογα με το άτομο

ΦΑΓΗΤΟ

Κάποια από τα φαγητά που σχετίζονται με την υπερφαγία περιλαμβάνουν τρόφιμα όπως είναι τα γλυκά, το γρήγορο φαγητό (fast food), τα πατατάκια, η πίτσα, το παγωτό και η σοκολάτα. Αυτά τα τρόφιμα περιέχουν υψηλή περιεκτικότητα ζάχαρης, λιπαρών και θερμίδων που μπορούν να ενεργοποιήσουν το αίσθημα της λιγούρας και του συναισθηματικού φαγητού. Τα άτομα που ανηκούν είτε στο φάσμα της ΔΥ είτε στην ΝΒ τρώνε και άλλες τροφές όπως φρούτα και λαχανικά με τη διαφορά ότι δεν αντλούν τον ίδιο βαθμό ικανοποίησης και χαράς με τα παραπάνω.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Βλέποντας κάποιον να τρώει πολύ και να έχει περισσότερο βάρος από το κανονικό του πολλές φορές κάνουμε το λάθος να υποθέσουμε ότι είναι βουλιμικός. Η εικόνα ενός ανθρώπου να τρώει πολύ έχει συνδεθεί με τη βουλιμία και την απόλαυση που υποτίθεται ότι βρίσκει στο φαγητό. Για να ξεκαθάρισει λίγο η εικόνα που υπάρχει γύρω από τις δύο αυτές διαταραχές θα αναφερθώ σε κάποιες σημαντικές διαφορές τους τονίζοντας ότι το μόνο κοινό τους χαρακτηριστικό τους είναι τα επεισόδια υπερφαγίας.

  • Το άτομο με ΝΒ επιδίδεται σε αντισταθμιστικές συμπεριφορές μετά από υπερφαγία, όπως εμετό, καθαρτικά, νηστεία ή υπερβολική άσκηση, για να προσπαθήσουν να απαλλαγούν από τις θερμίδες που κατανάλωσε.
    -Το άτομο με ΔΥ δεν έχει αυτές τις συμπεριφορές και μπορεί να τρώει κανονικά ή περιοριστικά μεταξύ των υπερφαγιών.
  • Το άτομο με ΝΒ έχει υπερεκτίμηση βάρους και σχήματος, που σημαίνει ότι βασίζει την αυτοεκτίμησή του στο πώς φαίνεται ή το βάρος του.
    -Το άτομο με ΔΥ μπορεί επίσης να έχει σωματική δυσαρέσκεια και χαμηλή αυτοεκτίμηση, αλλά δεν έχει τον ίδιο βαθμό εμμονής με την εμφάνισή του.
  • Το άτομο με NΒ τείνει να έχει χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) από το άτομο με ΔΥ, καθώς συχνά διατηρεί ένα φυσιολογικό ή χαμηλό βάρος λόγω των αντισταθμιστικών συμπεριφορών του.
    -Το άτομο με ΔΥ τείνει να έχει υψηλότερο ΔΜΣ και είναι πιο πιθανό να είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο.
  • Το άτομα με ΝΒ τείνει να έχει περισσότερες σωματικές επιπλοκές από τη διατροφική του διαταραχή, όπως οδοντική διάβρωση, ανισορροπία ηλεκτρολυτών, αφυδάτωση, γαστρεντερικά προβλήματα και καρδιακές αρρυθμίες.
    -Το άτομο με ΔΥ μπορεί επίσης να έχει προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το βάρος του, όπως διαβήτη, υπέρταση και καρδιαγγειακές παθήσεις.
  • Το άτομο με ΝΒ τείνουν να έχουν περισσότερες ψυχιατρικές συννοσηρότητες από ότι τα άτομα με ΔΥ, όπως διαταραχές διάθεσης, αγχώδεις διαταραχές, διαταραχές χρήσης ουσιών και διαταραχές προσωπικότητας.
    -Το άτομο με ΔΥ μπορεί επίσης να έχει αυτές τις παθήσεις, αλλά σε χαμηλότερο ποσοστό.
  • Το άτομο με NΒ τείνει να έχει μεγαλύτερη διάρκεια της διατροφικής του διαταραχής σε σχέση με το άτομο με ΔΥ, καθώς συχνά αρχίζει να κάνει υπερβολική κατανάλωση και να κάνει κάθαρση στην εφηβεία ή στις αρχές της ενηλικίωσης και συνεχίζει έτσι για πολλά χρόνια.
    -Το άτομο με ΔΥ τείνει να αναπτύσσει τη διαταραχή αργότερα στη ζωή του και έχει μικρότερη πορεία.

Παρόλο που το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι τα επεισόδια υπερφαγίας, μέσα από τις διαφορές τους μπορείτε να δείτε ότι διαφέρουν σημαντικά κυρίως από τον τρόπο που το άτομο με βουλιμία αντιλαμβάνεται την είκονα του σώματος του και από τις αντισταθμιστικές συμπεριφορές που επιδίδεται. Ακριβώς γιατί υπάρχουν αυτές οι σημαντικές διαφορές κάποιος δεν μπορεί να έχει ΝΒ και ΔΥ ταυτόχρονα.

Αυτό που συχνά συμβαίνει είναι ότι κάποιος μπορεί να έχει χαρακτηριστικά από τις παραπάνω διαταραχές χωρίς όμως να πληρεί τις προυποθέσεις ώστε να γίνει διάγνωση.

Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να βρίσκεται κάτω από το όριο της ΝΒ εάν κάνει υπερφαγία-κάθαρση λιγότερο από μία φορά την εβδομάδα ή για λιγότερο από τρεις μήνες. Ενδέχεται επίσης να κάνει υπερφαγία και κάθαρση τακτικά, αλλά το βάρος του να είναι πάνω ή κάτω από το φυσιολογικό εύρος.

Ομοίως, κάποιος μπορεί να βρίσκεται κάτω από το όριο διάγνωσης της ΔΥ εάν τρώει χωρίς έλεγχο μεγάλες ποσότητες, λιγότερο από μία φορά την εβδομάδα ή για λιγότερο από τρεις μήνες. Μπορεί επίσης να τρώει τακτικά με υπερφαγικό τρόπο, αλλά να μη βιώνει αγωνία ή απώλεια ελέγχου κατά τη διάρκεια των επεισοδίων.

Τα χαρακτηριστικά που βρίσκονται κάτω από το όριο της διάγνωσης εξακολουθούν να είναι σοβαρά και μπορούν να προκαλέσουν σημαντικά προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας. Αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης μιας πλήρους διατροφικής διαταραχής στο μέλλον. Επομένως, είναι σημαντικό να αναζητήσετε επαγγελματική βοήθεια το συντομότερο δυνατό εάν διαπιστώσετε κάποια δυσλειτουργική συμπεριφορά σε εσάς ή σε κάποιον άλλον.

ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ

Το φαγητό είναι αναπόσπαστο κομμάτι της επιβιωσής μας και δεν πρέπει να απουσιάζει από την καθημερινότητα μας. Πολλές φορές όμως αυτό που μας οδηγεί στην καταναλωσή του δεν είναι η βιολογική μας ανάγκη για σίτιση. Πολλές φορές το φαγητό παίρνει τη μορφή «καταφυγίου» για ότι μας δυσκολεύει στην καθημερινότητα μας. Η παροδική απόλαυση οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο αρνητικών συναισθημάτων μέχρι την επόμενη φορά της υπερκατανάλωσης και της μικρής ευχαρίστησης. Σχεδόν όλοι μας κατά της διάρκεια της ζωής μας έχουμε κάνει υπερφαγικά επεισόδια, για τους δικούς του λόγους ο καθένας. Τα μεμονομένα επεισόδια δεν μας κάνουν να ανήκουμε στο φάσμα των διαταραχών, παρόλα αυτά αν κάποιος εντοπίσει ότι τα επεισόδια αυτά υπάρχουν μέσα στο χρόνο, στον ίδιο/α/@ ή σε κάποιο άλλο άτομο, καλό είναι να επικοινωνήσει μέ έναν ειδικό ψυχικής υγείας και να ζητήσει βοήθεια όσο είναι νωρίς. Εντοπίζοντας τη συναισθηματική κατάσταση που οδηγεί στο υπερφαγικό επεισόδιο μπορούμε να δουλέψουμε ώστε να το μετατρέψουμε σε μια πιο υγιή προσέγγιση. Μπορούμε να εντοπίσουμε αυτά τα επεισόδια μετά από μια δύσκολη καθημερινότητα, συναισθηματικές εντάσεις , αρνητικά συναισθήματα,  δύσκολες περιόδους και οτιδήποτε άλλο μπορεί να οδηγήσει κάποιον να στραφεί στο συναισθηματικό φαγητό.

ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Όσοι με ξέρετε και έχουμε συνεργαστεί θα γνωρίζετε ότι απόφεύγω όρους όπως είναι η λέξη «διαταραχή» προς αποφυγή στιγματοποίησης (ταμπέλα) του ατόμου ή προσκόλληση του ατόμου στα χαρακτηριστικά. Πολύ συχνά το να γνωρίζουμε ότι ανήκει το άτομο στο φάσμα κάποιας δυσλειτουργίας (διαταραχή), βοηθάει πολύ στο να γνωρίζουμε με το τι έχουμε να κάνουμε και πως να βοηθήσουμε τον άνθρωπο που βιώνει την κατάσταση. Η γνώση είναι πολύ βοηθητική για τον άνθρωπο που το βιώνει και για τον επαγγελματία υγείας που καλείτε να τον βοηθήσει στο ψυχοθεραπευτικό του ταξίδι.

Από την άλλη, η απλή διατύπωση ότι κάποιος πάσχει από μία διαταραχή χωρίς να είναι επιστημονικά έγκυρη, μπορεί να στιγματίσει ένα άτομο όταν βιώνει μία δυσλειτουργική κατάσταση και ασυνείδητα πολλές φορές να ταυτιστεί και να προσκολήσει στον ορισμό οικειοποιώντας τα χαρακτηριστικά του. Αυτή η οικειοποίηση δίνει έμμεσα την ελευθερία στο άτομο να συνεχίζει την δυσλειτουργική συμπεριφορά.

Αυτό συμβαίνει συχνά και στις διατροφικές μας συνήθειες. Ένας άνθρωπος που τρώει πολύ, συχνά ονομάζεται από τον περίγυρο ως βουλιμικός. Ενήλικες και ειδικά τα παιδιά, μπορούν να οικειοποιηθούν τον χαρακτηρισμό (ταμπέλα). Μπορεί να εντοπίσουν ότι έχουν κάποια λίγα γνωρίσματα με τον ορισμό και αναλόγως με την προσωπικότητα να συνεχίζουν να τρέφονται με τον ίδιο τρόπο, ίσως και πιο έντονα , για να διατηρήσουν την εικόνα του βουλιμικού ανθρώπου.

Αυτό μπορεί να συμβεί σε ένα παιδί που του αρέσει το φαγητό. Νιώθει κάποια κριτική από τον περίγυρο αλλά θέλει να συνεχίσει ελεύθερα τον τρόπο που τρέφεται. Όταν το παιδί ακούει τον «σημαντικό άλλο» όπως είναι ο γονιός να εκφράζεται επικριτικά προς το ίδιο, άθελα του ο γονιός μπορεί να ενισχύσει το τρόπο που τρέφεται το παιδί αντί να το περιορίσει. Τέτοιες εκφράσεις μπορούν να είναι:
« Σταμάτα να τρως έτσι! μόνο οι χοντροί τρώνε τόσο πολύ» ή
« Αχ! παιδί μου λιχούδικο, κοίτα πως τρως. Θα παχύνεις.»

Στις παραπάνω περιπτώσεις ενδέχεται να ενισχύθεί η κατανάλωση τροφής. Στη μία περίπτωση το παιδί που έχει τάση στο φαγητό θα οικειοποιηθεί την εικόνα του ανθρώπου με παραπάνω κιλά  άρα θα τρώει,  επειδή όπως του έμαθαν «μόνο οι χοντροί τρώνε τόσο πολύ».

Στη δεύτερη περίπτωση, παρόλο που ο τόνος της φωνής ενδέχεται να είναι πιο παιχνιδιάρικος συγκριτικά με τον πρώτο, το παιδί και πάλι μπορεί να οικειοποιείθεί τη συμπεριφορά του «λιχούδικού παιδιού» και να συνεχίσει να κάνει ότι κάνει ένα λιχούδικο παιδί δηλαδή να τρώει.
Μένοντας σε αυτή την προσέγγιση του φαγητού αυξάνει την πιθανότητα να εξελιχθεί η συμπεριφορά σε κάποια διαταραχή πρόσληψης τροφής.

Αυτή η τάση στην Προσωποκεντρική προσέγγιση σχετίζεται με την έννοια των διαμορφώσεων. Σχετικά με τις διαμορφώσεις μπορείτε να διαβάσετε το παρακάτω άρθρο.

https://irokatri.gr/%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%bc%ce%bf%cf%81%cf%86%cf%8e%cf%83%ce%b5%ce%b9%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b5%ce%b1%cf%85%cf%84%ce%bf%cf%8d-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%b9-%ce%b5%ce%be%cf%85%cf%80%ce%b7%cf%81/

Η δική μου απόφυγή της λέξης «διαταραχή» συνδέεται με τις αρχές της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης να αφήνει τον άνθρωπο που έρχεται στη συνεδρία να ονοματίζει με τον δικό του τρόπο την κατάσταση που βιώνει. Οι Προσωποκεντρικές συνθήκες δημιουργούν ένα κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ θεραπευόμενου και θεραπευτή καθώς και ελεύθερης έκφρασης του θεραπευόμενου. Αυτό είναι σημείο κλειδί ώστε να μπορέσει ο θεραπευόμενος να επωφελειθεί από τη θεραπευτική διαδικασία και να μπορέσει να εκφράσει το βίωμα του ώστε μαζί με το θεραπεύτή του να μπορέσει να βρει τον τρόπο να διαχειριστεί τη δυσκολία που αντιμετωπίζει.

 

Source:
Bulimia vs. Binge Eating | What’s the Difference?. https://bulimia.com/eating-disorders/binge-eating-vs-bulimia/.
Binge-eating Disorder VS Bulimia Nervosa: 7 Key Differences. https://breakbingeeating.com/bulimia-nervosa-vs-bed/.

Binge-eating disorder – Symptoms and causes – Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/binge-eating-disorder/symptoms-causes/syc-20353627.
Binge Eating Disorder | National Eating Disorders Association. https://www.nationaleatingdisorders.org/learn/by-eating-disorder/bed.
Binge eating disorder – NHS. https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/binge-eating/.
Overview – Binge eating disorder – NHS. https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/binge-eating/overview/.

What is the difference between bed and bulimia? – Eating Disorder Resources. https://eatingdisorderresources.com/what-is-the-difference-between-bed-and-bulimia/.
About Eating Disorders | Eating Disorder Foundation.org. https://eatingdisorderfoundation.org/learn-more/about-eating-disorders/.

Bulimia nervosa – Symptoms and causes – Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bulimia/symptoms-causes/syc-20353615.
Bulimia Nervosa: Signs, Causes, and Treatment – Healthline. https://www.healthline.com/health/bulimia-nervosa.
Bulimia Nervosa: Symptoms, Causes & Prevention – Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9795-bulimia-nervosa.